اسد الله معطوفى

99

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

منوچهر ، يكى از فرماندهان بزرگش سام پسر نريمان ( پدربزرگ رستم ) سفرى به گرگان ( گرگساران ) و مازندران كرد . وى چندى بعد بار ديگر به گرگان آمد زيرا پسرش زال عاشق رودابه دختر مهراب ( حاكم كابل ) شده بود و زال براى كسب اجازه به گرگان و مازندران نزد منوچهر آمد . 14 از زمان همين منوچهر درگيرى و جنگ‌هاى ايرانيان با تورانيان و افراسياب شدت مىيابد طوريكه پس از منوچهر و در زمان پسرش نوذر ، سپاه تورانيان بر بسيارى از نقاط مثل ، مازندران ، دهستان و گرگان چيره مىشوند . گزنفون در كوروش‌نامه خويش هيركانىها يا همان گرگانىها را در عصر ماد مستقل ولى كتزياس آن‌ها را يكى از ساتراپ‌هائى ( ايالت استانى ) دانسته كه شخصى بنام ارتسير والى آن بود . دياكونف مىنويسد : « در زمان كياكسار پسر آژىدهاك ، پادشاه آشور بر گرگانى ها هم غلبه يافت و آن‌ها را بر كارهاى بسيار سخت گماشت . گرگانىها هم با كوروش مخفيانه ارتباط برقرار كرده و حتى در جنگ عليه آشورىها هم شركت فعال نمودند . چند صباحى بعد همين گروه از گرگانىها در جنگ كوروش عليه ايختويگو پادشاه مادها ، نقش بسيار مفيدى ايفا كردند كه سبب پيروزى كوروش نيز شدند . 15 در بعضى از متون تاريخى منقول است كه پس از اين شكست ، كوروش شخص ايختويگو را كه بقولى دائيش نيز بود به عنوان والى هيركانيا به اين ناحيه اعزام كرد تا از مركز قدرت هم دورش كرده باشد . 16 بطور كلى ايالات و نقاط بزرگى كه پادشاهى سرزمين مادها را تشكيل مىدادند . عبارت بودند از : پارس ، ارمنستان ، آشور ، عيلام ( ايلام ) ، درنگيانه ، پارت ، هرات ، خوارزم ، سغديانه ، سكا ، حبشيان آسيائى ، پاريكانيان و هيركانيه كه اين آخرى به خط ميخى چنين نوشته مىشد : 17 دين مادها بخشى از اعتقادات آئينى مادها همان اعتقادات اجداد آن‌ها يعنى آريايىهاى اوليه بود ، ولى چون پس از مهاجرت در نقاط مختلف از جمله هند ، فلات ايران و بخشى از اروپائى فعلى مستقر شدند ، بتدريج علاوه بر تاثيرگذارى بر دين و آيين بدوى نقاط بومى ، خود نيز از آن‌ها تاثيرات زيادى پذيرفتند . شناخت دين و آيين مادها از چند منظر حائز اهميت است : 1 - تاثير نهادن بر فرهنگ ، تمدن ، هنر و شيوه‌هاى زندگى مردم نواحى مختلف فتح‌شده . 2 - تغيير و تحولى كه در